Róże jako krzewy ozdobne

W połowie lat 20-tych, nestor amerykańskich hodowców róż dr. Mc.Farland, zadał sobie pytanie: czy róża jest obecna w Ameryce jako roślina ozdobna  i odpowiada twierdząco. Miał na myśli, zastosowanie róż jako rośliny rabatowej, która to metoda uprawy jest stosunkowo młodym sposobem wykorzystania róż. W tej koncepcji róży wykorzystania róż, dr McFarland był Stanach w pewnym sensie prekursorem,   róża była wtedy i jest jeszcze dziś dość egzotycznym  składnikiem amerykańskich ogrodów. Pomimo wielkiego postępu hodowców róż przez pół wieku od czasu publikacji jego The Rose in America i wysiłków, razem i z osobna, z American Rose Society i All-America Selections  róże ogrodowe jeszcze nie znajdują się na honorowym miejscu w większości amerykańskich ogrodów.
Róże  występowały w Ameryce w sposób naturalny -mam na myśli  te dzikie, które pozwalają wierzyć, że tradycyjnie czerwiec jest miesiącem róż. To te róże, rozsiewają swoje skarby- kolor i zapach z przydrożnych rowów i nieużytków, a przynajmniej tak było do czasu masowego stosowania herbicydów, co stało się elementem współczesnego życia. Czerwiec zawdzięcza część swego bogactwa również różom przywiezionym przez imigrantów, którzy szli od Atlantyku na zachód, pierwszych kolonistów. (Te róże były krzewami różanymi, ponieważ były jedynym rodzajem róż ogrodowych znanych wówczas). Były to cenne pozostałości starego świata ogrodów, które wyrosły i rozwinęły się w swoich nowych domach. I tak jak fala osadnictwa przesunęła się na zachód, tak i te stare róże – Gallicas, damasceńskie i Centifolias – poszły   za pionierami. Złoto  róży ‚HarrisonsYellow jeszcze do dzisiaj błyszczy niby brylant wśród zjawiskowych, opuszczonych przez górników wydobywających złoto – miast.
Wraz z wprowadzeniem róż stale kwitnących do krwiobiegu różanych ogrodów, znalazły się też i nowe zastosowania dla róż. Stały się one najbardziej wartościowymi roślinami na rabaty kwiatowe. W literaturze połowy lat 20 , powszechnie zalecano wykorzystywanie czerwonych róż polyantha w miejsce czerwonych pelargonii. Era róż jako roślin rabatowych została zapoczątkowana i jest wciąż aktualna. Chociaż główny nacisk został położony na rozwój rabatowych odmian, kilku hodowców wyhodowało trochę krzewiastych odmian   przystosowanych do miejscowych warunków klimatycznych i   glebowych. Wilhelm Kordes był chyba najbardziej płodny. Jego prace z Rosa spinosissima altaica, Sweet Brier i r. kordesii dostarczyły wartościowych materiałów dla innych hodowców.
David Austin niedawno dał do obrotu handlowego swoją kolekcję pod nazwą Canterbury Tales uzyskanych z krzyżówek róż galijskich z nowoczesnymi floribundami i mieszańcami herbatnimi. Mam tu na myśli głównie „Constance Spry”i „Chianti” . Milton Whisler ma kilka krzewiastych róż  na swoim koncie, jak np. „Row King’s”i”Grand Canyon„, a na początku programu hodowlanego  szkółki Armstronga wyhodowały  różę typu żywopłotowego ‚Red Glory „, która stała się dość popularna wszędzie tam, gdzie jest dostępna. Ponadto, wiele z wielokwiatowych, zwłaszcza pochodzących z Europy, jest w istocie, różami krzewiastymi, zwłaszcza tam gdzie klimat pozwala im rozwijać się do ich optymalnej wielkości. Mimo, że pierwotną intencją było stworzenie róż rabatowych, większość wczesnych róż Brownella   przypominała bardziej krzewiaste niż klasyczne mieszańce herbatnie .
Istnieje ciągle duże zapotrzebowanie na róże jako ogrodowe krzewy ozdobne, albo takie które mogą służyć jako krzewy w połączeniu z innymi roślinami w ogrodzie. W ostatnich latach trendy architektoniczne kładą nacisk na wykorzystanie małych, krzewów kompaktowych. Brakuje materiału roślinnego do tych celów, w wyniku czego mamy do czynienia z monotonnym powtarzaniem tych samych odmian roślin, które można by zaadaptować do tego celu. Krzew róży skutecznie wpisuje się w ten styl użytkowania i może stanowić sezonie istotny akcent kolorystyczny i  zapachowy, i  zastąpić wiele,   bardziej konwencjonalnych  roślin, które ich walorów nie zastąpią. Róże, jako krzewy wymagać będą zwracania uwagi na usuwanie martwych kwiatów oraz liści, aby zapobiec rozwojowi chorób, ale wszystkie krzewy, niezależnie od rodzaju, wymagają od nas trochę uwagi, jeśli chcemy w pełni wykorzystać ich potencjał. Nie ma roślin doskonałych.
W stanie Iowa zainicjowano program hodowlany, który ma za cel stworzenie róż ogrodowych przystosowanych do klimatu panującego obrębie stanu. Ponieważ zimowy klimat jest najtrudniejszy dla róż, główny nacisk położono na zwiększanie wytrzymałości mrozowej z zachowywaniem tych cech ogrodowych, które uznano za niezbędne dla ogrodnika. O wczesnych krokach w tym programie powiedziano we wcześniejszym artykule. (American Rose Annuals Vols. 52, 47). *Czytaj o tym*
Nasz sposób działania polegał na zaprojektowaniu krzyżówek róż łączących mrozoodporność jako cechę nadrzędną, z innymi różami posiadającymi wybitne cechy i walory ogrodowe.  Powstające w  rezultacie tych krzyżówek potomstwo, jest sprawdzane dokładnie, najpierw na mrozoodporność, a następnie na powtarzanie kwitnienia, z nadzieją, że uda się stworzyć odmiany łączące w sobie wszystkie te trzy cechy. Najsilniejsze z nich zostały następnie skrzyżowane z ogrodowymi różami  o dużych, dobrze uformowanych kwiatach i zwartym energicznym pokroju. Po każdym połączeniu została dokonana ocena, potomstwa, a te są poddawane testom na odporność, powtarzanie kwitnienia, żywotność, odporność na choroby i inne cechy niezbędne w dobrym ogrodzie różanym.
W genealogii róż opisanych poniżej, warty zauważenia jest wpływ dwóch siewek, które wydawały mi się wcześniej być bez zalet, 57185 – 1 i 55325 – 1. Pierwsza była szkarłatną siewką z ‚World’s Fair’ zapyloną przez ‚Floradora‚; druga pochodzi z połączenia ‚Morning Stars’ i ‚Suzanne‚, i była opisana w moich notatkach jako ” słabo powtarzająca roślina z dużymi błyszczącymi liśćmi i pojedynczymi łososiowymi kwiatami. Postawiłem przy niej znak zapytania:Trzymać? „W rezultacie  z  57185 – 1, ostatecznie otrzymałem’ Country Music’ i ‚Square Dancer‚; natomiast pyłek kwiatowy 55325 – 1 stał się rodzicem  ‚Prairie Princess’, która z kolei została matką  ‚Music Maker’ i ‚Country Dancer’
Ogólnie mówiąc, róże te wykazały się zachęcającą tolerancją  zarówno na czarną plamistość jak i mączniaka prawdziwego. One zarażają się tymi chorobami, ale sporadycznie i grzybobójcze zabiegi dają zadawalające efekty. Te róże są wytrzymałe  w warunkach zim Iowa. Przeżyły parę zim bez ochrony i zaobserwowałem, że zabezpieczenie przed zimowym wiatrem i słońcem, jest pożądane np. przez okrycie gałązkami jedliny. Odmiany te łatwo rozmnażają się tak przez szczepienie jak też przez sadzonkowanie.
Summer Pippen (nazwa tymczasowa)Później przez Bucka została nazwana Applejack. „Goldbusch ‚x (” Josef Rothmund „x laxa R., Retzius). Roślina ta jest pod obserwacją od ponad dziesięciu lat ze względu na niezwykłe połączenie zapachu liści Sweet Brier  , kwiatów intensywnie pachnącymi goździkami  z niezawodnie powtarzającym się   kwitnieniem. Krzew jest duży, (wzrost do dojrzałego egzemplarza dochodzi do 210cm), z dobrym rozkrzewianiem się. Krzew jest wyprostowany lub ma lekko wyginające się pędy. Kwitnienie jest obfite, zwłaszcza na początku czerwca, a następnie z mniejszymi lub większymi przerwami kwiaty pojawiają się w odstępach miesięcznych, przez resztę sezonu. Kwiaty są duże, 10 cm średnicy,złożone z 10-15 płatków i otwierają się do płaskiego kształtu, pąk kwiatowy jajowaty. Kolor jest jasny Neyron-rose,  tepowany szkarłatem z widocznymi nerwami nerwy płatków na rewersie. Mimo, że normalna siła wzrostu roślin jest taka, jak opisałem, można otrzymać mniejsze krzewy przez staranne cięcie.
Country Music. ‚Paddy McGredy’ x [('Wolrd’s Fair' x 'Floradora') x 'Summer Pippen']. Ta córka   ‚Summer Pippen‚ jest powściągliwsza we wzroście. Można oczekiwać, że czteroletnia roślina osiągnie wysokość około 90cm, z podobną średnicą krzewu. Duże, średnio zielone, łykowate liście. Roślina dostarcza ładnego tła dużym kwiatom uformowanym w średniej wielkości grupki. Daje nam dobry seans kwitnienia jest mocnym akcentem kolorystycznym od wczesnego czerwca do późnej jesieni. Ta róża odziedziczyła kolor kwiatu swoich rodziców, jasną czerwień z ‚Paddy McGredy‚ pojawiającą się na rewersie płatków i w tepowaniu płatków z przyjemnym zapachem goździków.

Square Dancer ‚Meisterstück’ x [('Świata Fair' x 'Floradora') x 'Summer Pippen']. Ta 90cm  wysokości roślina zawiązuje 9-10 cm średnicy kwiaty   w olbrzymich grupkach w czerwcu, z dobrym powtarzaniem kwitnienia do  wystąpienia mrozów. Kielichowe, różowe kwiaty przypominają stare róże ogrodowe w formie ale mają zapach goździków  po rodzicach pyłku kwiatowego.
Princess Prairie.
„Walter Lammerts , któremu podarowałem w 1967 roku krzew księżniczki, bardzo entuzjastycznie się o niej wyraża.
„Jest to obecnie krzew około 2-2,2 metrów wysokości. To niesamowite, jak szybko i wysoko potrafi wyrosnąć w tak krótkim sezonie wegetacyjnym jak w Iowa. Kwiaty wdzięcznie uformowane są czystym, klarownym różowym kolorze.Przeglądając dokładnie znalazłem kilka liści porażonych czarną plamistością , ale bardzo niewiele , dosłownie kilka u podstawy rośliny.  Może ona być z powodzeniem trzymana w ryzach przez przycinanie do 50cm każdej wiosny. Tak drastyczne cięcie uformuje kopiastego pokroju roślinę o wymiarach 120-150cm
Country Dancer. ‚ Prairie Princess’ x ‚Johannes Böttner’. Tak jak ‚Country Music’ jest karłowatym prototypem swojego rodzica, którym jest ‚Country Dancer‚ to bardziej karłowata forma z ‚Prairie Princess’. Jest to radosna kombinacja, niewielkich rozmiarów rośliny i  dużej łatwości kwitnienia z wytrzymałością jego rodzica i odpornością na szkodniki. Może ona  znaleźć zastosowanie  podobnie tradycyjne jak Floribunda
Music Maker. ‚Prairie Princess’ xPolinesian Sunset’. Jest to łagodnie rozgałęziająca się roślina, która rozwija kwiaty przez cały sezon; kwiaty jej starzejąc się stają się śnieżno białe; przyjemny zapach: to ‚Music Maker‚. Ta odmiana również, może mieć zastosowanie podobne jak i floribunda, świetnie łączy się z niebieską ostróżką, białymi liliami i innymi letnimi bylinami.

Wanderin „Wind. „Dornröschen”x”Andante”. Pod czarodziejską różdżką Wilhelma Kordesa „Pike’s Peak”dał solidny obficie kwitnący krzew róży o pachnących kwiatach o bardzo wysokiej jakości ekspozycji. Nasz krzew „Dornröschen” był kwitnący, gdy pyłek „Andante” był akurat dostępny, w wyniku tego zbiegu okoliczności powstała ta krzyżówka. Związek ten był owocny: otrzymałem 300 roślin pochodzące z 4 owocni!  Oryginalna roślina “Wanderin” Wind “niezauważona rosła sobie przez trzy lata. Spacerując w jeden gorący, sierpniowy poranek, pomiędzy siewkami “, znalazłem zwartej budowy, 90cm roślinę, z dość dużymi, bardzo pachnącymi kwiatami. Dalsze obserwacje wykazały prawie całkowitą nieobecność czarnej plamistości. Tak więc, obiekt został oznaczony i rozmnożony i   wywiązuje się ze swych  wcześniejszych obietnic,   W przypadku uprawy tej odmiany zalecane będzie usuwanie przekwitających kwiatów.
Ta praca jest prowadzona pod wspólnymi auspicjami American Rose Foundation i Iowa Agriculture Experiment Station.  Bez tej współpracy, cele tego programu hodowlanego nie zostałyby zrealizowane.

Griffith Buck , Iowa State University, Ames

American Rose Annual nr57 str105-110 rok1972

Artykuł w swojej większej części jest ramotką i nie mówi nam dziś niczego nowego. Ma jednakże dwie niekwestionowane zalety. Pierwsza to odautorski opis jego własnych dokonań, które to skrzętnie wykorzystałem we własnych opisach odmianowych a druga zawiera jak gdyby opis końca drogi nakreślonej sobie przez Bucka 35 lat wcześniej. Zainspirował mnie też do napisania szkicu o genealogii róż Bucka.

Inne artykuły *o różąch Bucka*

Napisz komentarz